Blog
Motosiklet kullanırken yaptığımız birçok manevra belirli ölçüde risk içerir. Ancak bunların arasında sollama, doğru değerlendirme yapılmadığında en ciddi sonuçlara yol açabilecek manevralardan biridir.
Bir önceki yazımızda motosiklet kazalarının yaklaşık %15'inin sollama esnasında meydana geldiğinden bahsetmiştik. Bu nedenle bu yazımızda sollamanın neden tehlikeli olduğunu, sollamaya karar verdiğimizde dikkat etmemiz gereken güvenlik noktalarını ve temel sollama türlerini ele alacağız.
Motosikletin yüksek görüş konumu, çevikliği ve hızlı ivmelenme kabiliyeti, öndeki bir aracı geçerken sürücüye önemli avantajlar sağlar. Bunlara motosikletin yol üzerinde dar bir alan kaplaması da eklendiğinde, motosikletin sollama konusunda en avantajlı araçlardan biri olduğu düşünülebilir.
Ancak durum her zaman böyle değildir. Sollama manevrası sırasında normalde bize ait olmayan bir şeride geçeriz. Özellikle iki yönlü yollarda karşı şeride çıkmak, bizi doğrudan potansiyel bir tehlike alanına sokar.
Üstelik sollama sırasında yalnızca geçmek istediğimiz aracı değerlendirmeyiz. Aynı anda:
değerlendirmek zorundayız.
Bu nedenle sollama, yalnızca hızlanıp öndeki aracı geçmek değildir. Doğru gözlem, doğru zamanlama, doğru mesafe ve doğru karar verme becerisi gerektiren karmaşık bir sürüş manevrasıdır.
Sollamanın neden dikkatle ele alınması gerektiğini daha iyi anlamak için bazı çarpıcı istatistiklere bakalım:
Bu nedenle sollamanın sıradan bir manevra olmadığını ve yanlış bir değerlendirme sonucunda çok ciddi sonuçlar doğurabileceğini hiçbir zaman unutmamalıyız.
Sollama manevrasının sizin kendi kararınız olduğunu unutmayın. Hiçbir araç sizi sollama yapmak zorunda bırakmaz.
Önünüzdeki araç yavaş gidiyor olabilir. Uzun süredir onu takip ediyor olabilirsiniz. Arkanızdaki araçlar sizi baskı altında hissettirebilir. Ancak tüm bunlara rağmen sollama kararını vermek ya da vermemek tamamen sizin sorumluluğunuzdadır.
Daha da önemlisi, sollamaya karar verdikten sonra bile bu kararınızı yeniden gözden geçirebilirsiniz. Yeni bir tehlike ortaya çıktığında, en doğru karar sollamaktan vazgeçmek olabilir.
İyi bir sürücü, başladığı manevrayı mutlaka tamamlamak zorunda olduğunu düşünmez. Güvenlik koşulları değiştiğinde kararını değiştirebilir.
Sollamaya karar verdiğinizde aşağıdaki temel güvenlik prensiplerini mutlaka göz önünde bulundurmalısınız:
Ve belki de en önemli kural: Emin değilseniz sollamayın! Aslında ne diyoruz? Solla(ma)!.. Bazen en güvenli sollama, hiç yapılmayan sollamadır.
Yolları yalnızca motorlu araçların kullanmadığını unutmamalıyız. Yol üzerinde farklı ihtiyaçları olan ve farklı şekillerde hareket eden birçok kullanıcıyla karşılaşabiliriz. Örneğin:
beklenmedik hareketler yapabilir. Özellikle hayvanların ürkebileceğini, bisikletlilerin veya çocukların ani yön değiştirebileceğini ve tarım araçlarının normal trafik akışından farklı davranabileceğini her zaman göz önünde bulundurmalıyız.
Bu nedenle sollama sırasında diğer yol kullanıcılarıyla aramızda yeterli mesafeyi korumak son derece önemlidir. Ayrıca yolun ilerleyen bölümünü dikkatlice değerlendirmeliyiz: İleride bir tali yol var mı? Yol kenarında bir giriş veya cep bulunuyor mu? Bir yokuş veya tepe görüşümüzü engelliyor mu? İleride bir kavşak olabilir mi? Solladığımız araç aniden yön değiştirebilir mi? Arkamızdan daha hızlı gelen bir araç olabilir mi?
Sollama yapmak için karşı şeride çıktığımızda yalnızca önümüzdeki aracı geçmeye çalışmıyoruz. Aynı anda hem önümüzdeki mevcut tehlikeleri hem de henüz ortaya çıkmamış potansiyel tehlikeleri değerlendirmek zorundayız.
Bu nedenle iyi bir motosiklet sürücüsü yalnızca gördüğüne tepki vermez. Gördüğünü değerlendirir, göremediğini araştırır ve henüz oluşmamış tehlikeleri mümkün olduğunca öngörmeye çalışır. Başka bir ifadeyle: bekleneni beklemeli, öngörülmeyeni öngörmeye çalışmalıyız.
Motosiklet Kontrol Sisteminin doğru uygulanması, sollama manevrasının daha güvenli ve kontrollü şekilde gerçekleştirilmesine yardımcı olur. İlerleyen yazılarımızda Motosiklet Kontrol Sistemini daha detaylı olarak ele alacağız.
Sollama manevraları, yol ve trafik koşullarına göre farklı şekillerde değerlendirilir. Bu kapsamda temel olarak 2 aşamalı sollama ve 3 aşamalı sollama kavramlarından bahsedebiliriz.
2 aşamalı sollama; başka önemli bir tehlikenin bulunmadığı ve önümüzdeki aracın tek ve akıcı bir manevra içerisinde güvenli şekilde geçilebildiği durumlarda uygulanır. Bu tür bir sollamada genel olarak:
Bu koşulların tamamı sağlandığında, gerekli gözlem ve kontroller yapılarak sollama tek ve kontrollü bir manevra içerisinde gerçekleştirilebilir.
3 aşamalı sollama ise önümüzde veya çevremizde başka potansiyel tehlikelerin bulunduğu ve sollamaya başlamadan önce öndeki aracı bir süre takip ederek daha fazla bilgi toplamamız gereken durumlarda uygulanır. Örneğin:
Bu durumda sürücü hemen sollama manevrasına başlamaz. Öncelikle güvenli bir takip pozisyonunda kalır, yolu ve çevresini değerlendirir ve sollama için gerekli koşulların oluşmasını bekler. Yeterli görüş, yeterli mesafe ve güvenli bir alan oluştuğunda sollama manevrası gerçekleştirilir.
Özetlemek gerekirse; tek bir akıcı manevra içerisinde, gerekli tüm güvenlik koşulları zaten mevcutsa gerçekleştirilen sollama 2 aşamalı sollamadır. Sollama öncesinde başka tehlikeler nedeniyle beklemek, takip etmek ve daha fazla değerlendirme yapmak gerekiyorsa bu durum 3 aşamalı sollama olarak değerlendirilir.
Her iki durumda da amaç aynıdır: sollama kararını mümkün olan en fazla bilgiye sahip olarak vermek ve manevra sırasında yeni bir tehlike oluştuğunda vazgeçebilecek güvenlik payını korumak.
Bir önceki yazımızda motosiklet sürücülerinin en sık karşılaştığı kaza türlerinden bahsetmiştik. Bu yazımızda ise yüksek risk taşıyan manevralardan biri olan sollamayı ele aldık.
Sollama, doğru koşullar oluştuğunda güvenli şekilde gerçekleştirilebilir. Ancak yanlış yerde, yanlış zamanda veya yeterli gözlem yapılmadan gerçekleştirilen bir sollama, saniyeler içerisinde geri dönüşü olmayan sonuçlara yol açabilir.
Bu nedenle her zaman şunu hatırlamalıyız: sollama bir zorunluluk değildir. Bazen birkaç saniye, hatta birkaç dakika beklemek; hayatımız boyunca verebileceğimiz en doğru sürüş kararı olabilir.
İyi bir motosiklet sürücüsü hızlı karar veren değil, doğru zamanda doğru kararı verebilen sürücüdür.
Unutmayın... Güvenli sürüş, doğru teknikle başlar; doğru kararlarla devam eder.